Mục Lục
Lời Giới Thiệu
QUY TẮC #1: ĐỪNG THEO ĐUỔI ĐAM MÊ CỦA BẠN
Chương 1: “Đam mê” Của Steve Jobs
Chương 2: Đam Mê Là Rất Hiếm Hoi
Chương 3: Đam Mê Rất Nguy Hiểm
QUY TẮC #2: HÃY TRỞ NÊN GIỎI ĐẾN MỨC HỌ KHÔNG THỂ PHỚT
LỜ BẠN
Chương 4: Sự Rõ Ràng Của Một Người Thợ
Chương 5: Sức Mạnh Của Vốn Liếng Sự Nghiệp
Chương 6: Những Nhà Tư Bản Sự Nghiệp
Chương 7: Trở Thành Một Người Thợ Lành Nghề
QUY TẮC #3: TỪ CHỐI CƠ HỘI THĂNG TIẾN (HAY TẦM QUAN
TRỌNG CỦA SỰ KIỂM SOÁT)
Chương 8: Liều Thuốc Tiên Công Việc Mơ Ước
Chương 9: Bẫy Kiểm Soát Thứ Nhất
Chương 10: Bẫy Kiểm Soát Thứ Hai
Chương 11: Tránh Bẫy Kiểm Soát
QUY TẮC #4: NGHĨ NHỎ LÀM LỚN (HAY TẦM QUAN TRỌNG CỦA
SỨ MỆNH)
Chương 12: Cuộc Sống Đầy Ý Nghĩa Của Pardis Sabeti
Chương 13: Sức Mạnh Đòi Hỏi Của Vốn Liếng Sự Nghiệp
Chương 14: Sứ Mệnh Cần Đánh Cược Chút Ít
Chương 15: Sứ Mệnh Cũng Cần Tiếp Thị
Kết Luận
Về Tác Giả


Lời Giới Thiệu


Niềm đam mê của một thầy tu
“Hãy theo đuổi đam mê là một lời khuyên nguy hiểm”
Thomas nhận ra điều này tại một trong những nơi mà bạn khó tin nhất. Lúc
đó anh đang đi bộ trên con đường mòn qua cánh rừng sồi phía nam núi
Tremper. Con đường này là một trong những con đường băng qua địa phận
rộng 93 héc-ta của Tu viện Zen Moutain ẩn mình dưới dãy núi Catskill từ
những năm 1980. Thomas đã đi được nửa chặng đường của qua trình hai
năm tu tập tại tu viện để trở thành một thầy tu. Một năm trước anh đến đó vì
công việc mơ ước mà anh đã ấp ủ nhiều năm. Anh dồn mọi đam mê tâm
huyết vào việc tập thiền tại vùng núi Catskill hẻo lánh này và hi vọng rằng
mình sẽ tìm được hạnh phúc. Nhưng khi Thomas đúng dưới gốc cây sồi vào
chiều hôm ấy, anh bật khóc và những mộng tưởng bắt đầu sụp đổ .
“Tôi luôn tự hỏi, cuộc sống này có ý nghĩa gì?” Thomas nói khi lần đầu tôi
gặp anh ấy tại một quán cà phê ở Cambrige, Massachusetts. Lúc đó, đã nhiều
năm trôi qua kể từ khi Thoamas nhận ra được vấn đề ở Catskill, nhưng anh
vẫn nhớ rõ con đường dẫn đến nhận thức đó, và anh hào hứng kể về nó như
thể nếu kể lại thì quá khứ phức tạp của anh sẽ được trừ tà vậy.
Sau khi có được bằng cử nhân triết học và thần học, sau đó là bằng thạc sĩ
chuyên ngành tôn giáo so sánh, Thomas quyết định rằng việc tập Thiền Phật
giáo chính la bí quyết để có được một cuộc sống ý nghĩa. “Có một điểm giao
nhau rất lớn giữa triết học mà tôi đang học và Phật giáo khiến tôi nghĩ rằng
'Mình sẽ đi thực hành về Phật giáo một cách trực tiếp để trả lời các câu hỏi
lớn này,' “anh ấy bộc bạch.
Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp, Thomas lại cần tiền, vì vậy anh phải làm rất
nhiều công việc khác nhau. Chẳng hạn như anh đi dạy tiếng Anh tại Gumi,
một thành phố công nghiệp tại trung tâm Hàn Quốc. Đối với nhiều người,
cuộc sống ở vùng Đông Á có vẻ lãng mạn, tuy nhiên đối với Thomas, sự hấp
dẫn này ngày càng giảm sút. “Mỗi tối thứ Sáu, sau giờ làm việc, những
người đàn ông tập trung tại các xe bán hàng ngoài đường có cắm lều để uống
rượu soju (một loại rượu làm từ gạo) cho đến khuya. Vào những đêm mùa
đông, hơi bốc lên từ những cái lều, từ những người đàn ông uống rượu. Và
điều tôi nhớ nhất chính là sáng hôm sau, đường phố đầy những bãi nôn mửa

đã khô.”
Cuộc tìm kiếm của Thomas cũng truyền cảm hứng cho anh đi xuyên Trung
Quốc, vào Tây Tạng, dành thời gian ở Nam Phi cùng nhiều cuộc hành trình
khác, trước khi kết thúc tại Luân Đôn, nơi anh làm công việc nhập dữ liệu
khá tẻ nhạt. Suốt khoảng thời gian này, Thomas nuôi dưỡng niềm tin rằng
Phật giáo chính là chìa khóa mở cánh cửa hạnh phúc. Theo thời gian, ước
mơ này của anh phát triển thành ý tưởng trở thành một tu sĩ. “Tôi đã xây
dựng một ảo tưởng tuyệt vời về việc tập Thiền và cuộc sống tại tu viện,“anh
bộc bạch. “Mộng tưởng này đến - để hiện thực hóa ước mơ của tôi.“Tất cả
các công việc khác hoàn toàn không thể so sánh được với mộng tưởng này.
Anh dồn hết tâm huyết theo đuổi đam mê đó.
Thomas bắt đầu biết đến Tu viện Zen Mountain khi đang ở Luân Đôn, và
anh lập tức bị hấp dẫn bởi nét nghiêm trang của nó. “Những người ở đó tập
Thiền rất nghiêm túc và thành tâm,“anh nhớ lại. Niềm đam mê mách bảo anh
rằng Tu viện Zen Mountain chính là nơi anh thuộc về.
Thomas mất chín tháng để hoàn thành thủ tục gia nhập. Sau khi được chấp
nhận đến sống và luyện tập tại thiền viện, anh đáp chuyến bay xuống sân bay
Kennedy rồi bắt xe buýt đi vào vùng ngoại ô của Catskill. Chuyến đi dài ba
giờ đồng hồ. Rời khỏi thành phố, xe buýt bắt đầu đi ngang qua nhiều thị trấn
cổ quái, với phong cảnh “mỗi lúc một trở nên đẹp hơn.“Cuối cùng xe buýt
cũng đến được chân núi Tremper, rồi nó dừng lại cho Thomas xuống. Từ
trạm xe buýt, anh đi bộ dọc theo con đường dẫn tới lối vào tu viện, nơi được
canh giữ bởi cánh cổng bằng sắt đang mở cho những người mới đến.
Vào trong khuôn viên, Thomas đến tòa nhà chính, một nhà thờ bốn tầng
được xây dựng bằng đá xanh và gỗ sồi địa phương. "Cứ như thể núi non đã
hiến thân mình làm thành nơi dành cho việc luyện tập tâm linh"là cách mà
các tu sĩ ở thiền viện miêu tả nó trong văn học chính thống của họ. Đẩy cánh
cửa sồi bước vào, Thomas được một tu sĩ chào đón. Rất khó khăn để diễn tả
cảm xúc lúc ấy, Thomas giải thích với tôi như sau, "Giống như bạn đang rất
đói, và bạn biết rằng mình sẽ có một bữa ăn thịnh soạn."
Cuộc sống làm thầy tu của Thomas bắt đầu khá suôn sẻ. Anh sống trong một
căn nhà gỗ nhỏ được dựng trong cánh rừng phía sau tòa nhà chính. Trong lần
đến thăm một thầy tu lâu năm, người đã từng sống trong căn nhà tương tự
hơn 15 năm, Thomas đã hỏi ông ấy có bao giờ cảm thấy mệt mỏi khi đi bộ từ
nơi ở đến tòa nhà chính hay không. Vị thầy tu điềm nhiên trả lời: "Tôi chỉ
mới bắt đầu học thôi."

Một ngày tại Tu viện ZenMountain có thể bắt đầu sớm từ 4g30 sáng, tùy
thuộc vào thời điểm trong năm. Vẫngiữ sự tĩnh lặng, các thầy tu đón chào
buổi sáng bằng 40 - 80 phút ngồi thiền trên các tấm thảm được xếp với "độ
chính xác hình học"tại hội trường chính. Khung cảnh bên ngoài các cửa sổ
theo phong cách Gothic phía trước hội trường tuyệt đẹp, nhưng những tấm
thảm quá thấp nên các thiền sư không thế nhìn thấy. Phía cuối căn phòng có
hai người giám sát thỉnh thoảng đi xung quanh các tấm thảm. Thomas tay
cầm một cây gậy mà họ luôn mang theo bên người để dùng vào mục đích
này."
Sau bữa cũng trong chính hội trường đó, tất cả mọi người được phân công
nhiệm vụ. Nhiệm vụ của Thomas bao gồm dọn dẹp nhà vệ sinh và đào
mương, ngoài ra anh cũng được giao phần xử lý các thiết kế đồ họa cho tạp
chí của tu viện. Một ngày tiếp diễn gồm nhiều buổi thiền hơn, những cuộc
phỏng vấn với các thiền sư cấp cao, và thường là các bài giảng dài dòng, khó
hiểu. Các tu sĩ có một khoảng thời gian nghỉ ngơi trước bữa tối. Thomas
thường tranh thủ thời gian này để đốt lò sưởi trong căn nhà gỗ của mình,
chuẩn bị cho những đêm lạnh lẽo ở Catskill.
Các rắc rối của Thomas bắt nguồn từ công án. Một công án, theo truyền
thống của phái Thiền, là một câu đố chữ, thường được trình bày thông qua
một câu chuyện hay một câu hỏi. Mục đích của nó là thách đố lại cách suy
nghĩ logic, do đó buộc bạn phải sử dụng trực giác để diễn giải thực tế. Khi
giải thích các khái niệm này cho tôi, Thomas đưa ra một ví dụ mà anh đã
gặp: "Hãy chỉ cho tôi một cây bất động trong cơn gió lớn."
"Tôi thậm chí còn không biết câu trả lời cho câu hỏi này đại loại như thế nào
nữa,"tôi phản đối.
"Trong một buổi phỏng vấn,"Thomas nói rõ, "anh phải trả lời ngay lập tức,
không suy nghĩ. Nếu ngừng lại, họ sẽ tống anh ra khỏi phòng; cuộc phỏng
vấn kết thúc."
"Vậy thì tôi chắc chắn là bị đá ra ngoài rồi."
"Đây là câu trả lời đã giúptôi vượt qua công án,"anh ấy nói. "Tôi đứng như
một cái cây và vẫy tay một chút như thể đang trong một cơn gí lớn. Đúng
không? Vấn đề ở đây là một khái niệm anh không thế năm bằng lời.
Một trong những rào cản lớn đầu tiên mà các học viên trẻ phải đối mặt tập
Thiền chính là công án Mu: Vượt qua được công án này là vượt cánh cổng
đầu tiên trong "tám cổng"của Thiền Phật Giáo. Nếu chưa đạt được cột mốc

này, bạn vẫn chưa được xem là học viên chính thức của thiền viện. Thomas
có vẻ ngần ngại giải thích về công án này tôi. Tôi đã từng gặp phải vấn đề
này khi làm một cuộc nghiên cứu về phái Thiền: Bởi vì những câu đố thường
đi ngược lại logic, bất kỳ nỗ lực giải thích nào cho người ngoài đều trở nên
tầm thường. Chính vì vậy, tôi không ép Thomas nói chi tiết về vấn đề này
mà đi tra thông tin Google. Đây là một diễn giải mà tôi tìm được:
Một khách hành hương hỏi Đại Thiền sư Châu: "Loài chó có Phật tính
không? "Triệu Châu trả lời, "Mu."
Mu theo tiếng Trung có nghĩa là "không."Theo như lời giải thích mà tôi tìm
được, Triệu Châu không trả lời câu hỏi của khách hành hương mà đẩy lại
cho người hỏi. Sau hàng tháng trời căng thẳng, Thomas mới chật vật vượt
qua được công án này. "Tôi suy nghĩ liên tục về công án đó, "anh ấy kể với
tôi. "Tôi mang nó vào giấc ngủ, để nó chiếm hữu cơ thể mình."
Rồi anh cũng giải được nó.
"Một ngày, lúc đi dạo trong rừng, trong một khoảnh khắc khi tôi nhìn vào
những chiếc lá, 'tôi' biến mất.Chúng ta đều trải qua những chuyện như vậy
nhưng không quan tâm. Còn tôi đã có sự chuẩn bị cho trải nghiệm này. Tôi
nhận ra, 'Đây chính là toàn bộ công án.' "Thomasđã có được cái nhìn về sự
hợp nhất của tự nhiên vốn hình thành nên cốt lõi sựhiểu biết về thế giới của
Phật giáo. Chính sự thống nhất này đã đưa ra câu trảlời cho công án. Vô
cùng hào hứng, tại buổi phỏng vấn tiếp theo với tu sĩ cấp cao, Thomas đã
làm một cử chỉ - "một cử chỉ đơn giản mà bạn vẫn làm thường ngày"- điều
này cho thấy rõ ràng rằng anh ấy hiểu được lời giải công án một cách trực
giác. Anh ấy đã vượt qua được cánh cổng thứ nhất: trở thành học viên chính
thức của Thiền tông.
Không lâu sau khi vượt qua công án Mu, Thomas nhận ra niềm đam mê của
mình. Anh đang đi bộ trong chính khu rừng mà anh giải được công án. Với
sự thấu hiểu sâu sắc sau khi vượt qua Mu, anh bắt đầu hiểu được những bài
giảng khó hiểu của các thầy tu cấp cao. "Khi đi bộ trên con đường mòn, tôi
nhận ra các bài giảng đều nói về những điều tương tự như công án
Mu,"Thomas nói. Nói một cách khác, chính là đây. Đây chính là những gì
mà cuộc sống của một Thiền sư có được: cái nhìn ngày càng sâu sắc về vấn
đề cốt lõi.
Thomas đã đạt đến đỉnh cao của niềm đam mê - anh đã có thể tự hào nhận
mình là một học viên Thiền tông - vậy mà anh ấy vẫn không có được sự bình
an và hạnh phúc mà anh từng mơ mộng.

"Thực tế thì chẳng có gì thay đổi cả. Tôi vẫn là con người cũ, vẫn có những
nỗi lo lắng tương tự. Tôi nhận ra điều này vào một buổi chiều Chủ nhật, và
tôi bật khóc."
Thomas đã theo đuổi niềm đam mê tại Tu viện Zen Mountain, đã tin tưởng
như nhiều người khác rằng chìa khóa đến với hạnh phúc là xác định niềm
đam mê và theo đuổi nó với tất cả sự can đảm và nhiệt huyết. Nhưng cũng
như những gì Thomas trải qua vào buổi chiều Chủ nhật trong khu rừng sồi,
niềm tin này là một sự ngộ nhận đáng sợ. Hoàn thành ước mơ trở thành một
Thiền sư thật sự không làm cho cuộc sống của anh trở nên tuyệt vời.
Thomas phát hiện ra rằng, con đường dẫn tới hạnh phúc - ít nhất là liên quan
đến công việc bạn làm để kiếm sống - là một thứ phức tạp hơn rất nhiều so
với việc trả lời một câu hỏi kinh điển, "Tôi nên làm gì với cuộc sống của
mình?"
Hành trình tìm kiếm bắt đầu
Mùa hè năm 2010, tôi bị ám ảnh bởi việc đi tìm câu trả lời cho câu hỏi đơn
giản: Tại sao một số người yêu thích công việc họ làm, nhưng số khác lại
không? Chính sự ám ảnh này đã dẫn tôi đến gặp những người như Thomas,
những người có các câu chuyện giúp chứng minh cho một quan điểm mà tôi
đã canh cánh trong lòng từ rất lâu: Nói đến tạo ra một công việc mà bạn yêu
thích, thì theo đuổi đam mê không hẳn là một lời khuyên hữu ích.
Lời giải thích cho những gì đã khiến tôi đi theo con đường này như sau: Suốt
mùa hè năm 2010, câu hỏi này bắt đầu xuất hiện trong lúc tôi đang nghiên
cứu sau tiến sĩ tại MIT, nơi tôi đã có bằng Tiến sĩ ngành Khoa học Máy tính
một năm trước đó. Tôi đang trên con đường trở thành một giáo sư, mà với
một chương trình sau đại học như MIT, thì đây là một con đường đúng đắn.
Nếu đi đúng hướng, thì giáo sư đại học chính là một công việc cả đời. Nói
cách khác, vào năm 2010, tôi đang lập kế hoạch cho cuộc săn việc đầu tiên
và cũng là cuối cùng trong đời. Nếu có lúc bạn cần tìm hiểu xem điều gì tạo
nên niềm đam mê trong công việc kiếm sống của mỗi người, thì đây chính là
lúc đó.
Khả năng tôi có thể không trở thành một giáo sư chính là thứ khiến tôi quan
tâm nhiều nhất trong khoảng thời gian này. Không lâu sau cuộc gặp gỡ với
Thomas, tôi có một cuộc hẹn với cố vấn của mình để thảo luận về công cuộc
săn việc cho bản thân. "Một ngôi trường tệ cỡ nào thì anh sẵn lòng về
dạy?"chính là cầu hỏi đầu tiên của ông ấy. Thị trường công việc giảng dạy
luôn khó khăn, nhưng trong năm 2010, khi nền kinh tế vẫn còn suy thoái, thì

nó đặc biệt khó khăn.



Tệ hơn nữa, chuyên ngành nghiên cứu của tôi không phổ biến lắm trong
những năm gần đây. Hai sinh viên tốt nghiệp thuộc nhóm mà tôi viết luận án
đã trở thành giáo sư tại châu Á, trong khi hai người còn lại trong nhóm làm
việc tại Lugano, Thụy Sĩ và Winnipeg, Canada. "Phải thừa nhận rằng tôi
cảm thấy quá trình này khá là khó khăn, căng thẳng và nản lòng thoái chí,
"một trong những cựu sinh viên nói với tôi. Hơn nữa, tôi và vợ mình mong
muốn được ở lại nước Mỹ, ưu tiên ở bờ Đông, và điều này thu hẹp sự lựa
chọn hơn nữa của chúng tôi. Tôi phải đối mặt với khả năng rất cao rằng công
cuộc săn việc giảng dạy này sẽ thất bại, buộc tôi phải suy xét lại việc mình
nên làm gì trong đời.
Đây chính là lý do mà tôi khởi đầu thứ gọi là "hành trình tìm kiếm của
tôi."Câu hỏi của tôi rất rõ ràng: Làm thế nào mà một người yêu thích công
việc họ làm? và tôi cần một câu trả lời.
Quyển sách này ghi chép lại những gì mà tôi đã khám phá ra trong hành
trình tìm kiếm của mình.
Đây là những gì mà bạn có thể tìm thấy trong những trang tiếp theo:

Như đã đề cập, tôi không cần phải đi sâu vào hành trình tìm kiếm thì mới
nhận ra, như Thomas đã nhận ra trước tôi, rằng quan niệm truyền thống về
thành công trong sự nghiệp - theo đuổi đam mê - là một sai lầm nghiêm
trọng. Nó không những không diễn tả được cách mà đa số mọi người tìm
được một công việc hấp dẫn mà đối với nhiều người, nó còn khiến mọi
chuyện tồi tệ hơn: dẫn đến việc chuyển đổi công việc và lo lắng liên tục, như
trường hợp của Thomas, thực tế không giống như những gì mình mơ mộng.
Từ điểm khởi đầu này, tôi bắt đầu với Quy tắc #1, nơi tôi phá bỏ thuyết đam
mê. Nhưng tôi không dừng lại ở đó. Hành trình tìm kiếm này đã đẩy tôi tiến
xa hơn việc xác định đâu là những thứ không hiệu quả, để tiến đến câu hỏi:
Nếu "theo đuổi đam mê"là một lời khuyên tồi, vậy thì tôi nên làm gì?
Quá trình đi tìm câu trả lời cho câu hỏi này, như Quy tắc từ #2 đến #4 thể
hiện, đưa tôi đến những nơi không ngờ tới. Ví dụ như để hiểu rõ hơn tầm
quan trọng của khả năng tự lập. Tôi dành một ngày trên nông trại thuộc sở
hữu của một người trẻ tốt nghiệp từ một đại học danh tiếng. Để nâng cao
hiểu biết của mình về kỹ năng, tôi dành thời gian với các nhạc sĩ chuyên
nghiệp. Tôi cũng len lỏi vào thế giới của các doanh nghiệp tư bản, các nhà

biên kịch, ngôi sao nhạc rock, lập trình viên máy tính, và tất nhiên có cả các
giáo sư. Đó chỉ là một vài ví dụ cho nỗ lực tìm kiếm những gì quan trọng và
những gì không quan trọng trong việc xây dựng một sự nghiệp hấp dẫn. Tôi
đã rất ngạc nhiên khi thấy rõ nhiều điều sau khi xóa tan đám sương mù che
khuất, vốn được tạo ra khi chỉ chăm chăm tập trung theo đuổi niềm đam mê.
Các câu chuyện trong quyển sách này xoay quanh một chủ đề thường gặp:
tầm quan trọng của năng lực. Tôi nghiệm thấy rằng những yếu tố tạo nên
một công việc tuyệt vời thì rất hiếm hoi và quý giá. Nếu muốn có nó, bạn
cần một thứ gì đó hiếm hoi và quý giá để trao đổi. Nói cách khác, bạn cần
phải giỏi một việc gì đó trước khi mong đợi có được một công việc tốt.



Tất nhiên, chỉ sự tinh thông thôi thì không đủ để đảm bảo hạnh phúc: Có rất
nhiều ví dụ về những con người đáng kính nhưng lại bị nghiện công việc
một cách khổ sở. Do đó, lập luận của tôi không chỉ dừng lại ở việc đơn thuần
đạt được những kỹ năng hữu ích mà còn tiến vào nghệ thuật đầu tư vốn liếng
sự nghiệp tinh tế. Điều này dẫn đến những nét biểu liên quan đến quãng đời
làm việc của bạn.
Lập luận này đi ngược lại quan niệm thông thường. Nó đẩy đam mê sang
một bên, quả quyết rằng cảm giác này chỉ là một nhân tố phụ trong một sự
nghiệp tốt đẹp. Đừng theo đuổi đam mê; thay vào đó, hãy để nó đuổi theo
bạn trong hành trình tìm kiếm để bạn trở nên, trích lời của Steve Martin mà
tôi rất thích, "giỏi đến mức không ai có thể phớt lờ bạn."
Đối với nhiều người, khái niệm này là một sự chuyển đổi lớn, và cũng như
bất kỳ ý tưởng đột phá nào, nó cần một sự xuất hiện hoành tráng. Đó là lý do
tôi viết quyển sách này theo phong cách một bản tuyên ngôn. Tôi chia nội
dung thành bốn "quy tắc", mỗi quy tắc có một tiêu đề khích động. Tôi cũng
cố gắng làm cho quyển sách ngắn gọn và phát huy tác dụng mạnh mẽ: tôi
muốn giới thiệu một cách nhìn mới về thế giới, nhưng tôi không muốn nhồi
nhét quá nhiều những ví dụ và các cuộc thảo luận. Quyển sách này có chứa
đựng những lời khuyên cụ thể, nhưng bạn sẽ không tìm thấy kiểu hệ thống
mười-bước hay các bài kiểm tra tự đánh giá trong những trang sách. Chủ đề
này quá tinh tế đến mức không thể đưa thành những công thức.
Sau khi đọc xong quyển sách này, bạn sẽ biết được kết cục câu chuyện của
tôi và những cách thức cụ thể mà tôi đang áp dụng vào công việc của mình.
Chúng ta cũng sẽ quay trở lại với Thomas, người mà sau khi nhận ra sự chán
nản ở tu viện đã quay trở lại với những nguyên tắc ban đầu của bản thân,

chuyển sự tập trung từ tìm đúng việc thành làm việc đúng, để rồi cuối cùng,
lần đầu tiên trong cuộc đời, có được cảm giác yêu thích công việc mình làm.
Đây chính là niềm hạnh phúc mà bạn cũng nên có được.
Tôi hy vọng những điều tôi sắp trình bày sẽ giải thoát cho bạn khỏi câu khẩu
hiệu thường ngày như "theo đuổi đam mê của bạn"hay "làm những gì bạn
yêu thích" - những loại khẩu hiệu tạo ra sự nhầm lẫn nghề nghiệp - thay vào
đó sẽ cung cấp cho bạn một con đường thực tế hơn để tiến vào một sự
nghiệp ý nghĩa và hấp dẫn.

Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com


QUY TẮC #1: ĐỪNG THEO ĐUỔI ĐAM
MÊ CỦA BẠN
Chương 1: “Đam mê” Của Steve Jobs
Nếu bạn nghi ngờ tính phổ biến của thông điệp này, lần tới khi vào nhà sách,
hãy dành vài phút lướt qua tủ sách về định hướng nghề nghiệp. Bỏ qua
những quyển sách về hướng dẫn cách viết sơ yếu lý lịch hay các quy tắc
phỏng vấn, thì thật khó để tìm thấy một quyển sách nào mà không ủng hộ
thuyết đam mê này. Những quyển sách này hứa hẹn rằng chỉ cần vài bài
kiểm tra tính cách là bạn có thể tìm ra công việc mơ ước. Thời gian gần đây,
có một xu hướng mới, quyết liệt hơn tương ứng với thuyết đam mê đang
được lan tỏa rộng rãi - xu hướng bày tỏ nỗi thất vọng về loại hình công việc
ngồi trong văn phòng. Xu hướng này cho rằng về bản chất, kiểu công việc
này thật tệ hại, và rằng theo đuổi đam mê đòi hỏi bạn phải tự mình làm chủ.
Những quyển sách về việc làm chủ này, cùng với hàng ngàn blogger, các
chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp, cũng như các bậc-thầy-tự-nhận - những
người cùng bàn luận về các vấn đề cốt lõi của hạnh phúc trong công việc đều quy về một bài học: để hạnh phúc, bạn phải theo đuổi đam mê của mình.
Như khi một chuyên gia tư vấn nghề nghiệp nổi tiếng đã nói với tôi rằng, lời
khuyên "hãy làm điều bạn yêu thích, rồi tiền sẽ vào túi bạn"đã trở thành câu
khẩu hiệu mặc định trong lĩnh vực hướng nghiệp.
Tuy nhiên, ở đây có một vấn đề chưa được nhắc tới: Khi bạn bỏ qua những
câu khẩu hiệu tốt đẹp này và nghiên cứu kỹ hơn về cách mà những con
người đầy đam mê như Steve Jobs thật sự khởi đầu, hoặc hỏi các nhà khoa
học về điều thật sự tạo nên hạnh phúc trong công việc, thì vấn đề trở nên
phức tạp hơn. Bạn bắt đầu nhận thấy những cách nhìn khác tiết lộ sự thật về
thuyết đam mê, và nó dẫn đến một sự thừa nhận đáng lo ngại đó là: "Theo
đuổi đam mê"rất có thể là một lời khuyên tồi tệ.
Tôi bắt đầu tìm hiểu vấn đề này vào khoảng thời gian chuyển tiếp từ lớp cao
học, và cuối cùng nó đưa tôi đến việc bác bỏ hoàn toàn thuyết đam mê và bắt
đầu chuyến hành trình tìm kiếm điều thật sự tạo nên công việc bạn yêu thích.
Tôi dành toàn bộ chương Quy tắc #1 này để trình bày luận điểm của mình
chống lại thuyết đam mê, bởi vì nhận thức rằng "theo đuối đam mê"là một
lời khuyên tồi tệ chính là nền tảng cho toàn bộ phần sau của quyển sách. Có
lẽ nơi tốt nhất để khởi đầu là tại nơi chúng ta bắt đầu, với câu chuyện thật sự
của Steve Jobs và sự ra đời của hãng Apple Computer.

HÃY LÀM THEO ĐIỀU STEVE JOBS ĐÃ LÀM, KHÔNG PHẢI
ĐIỀU ÔNG ẤY NÓI
Nếu từng gặp Steve Jobs thời còn trẻ cho đến khi ông thành lập Apple
Computer, bạn sẽ không cho rằng ông là người có hứng thú thành lập một
công ty công nghệ, Jobs từng theo học trường Đại học Reed, một ngôi
trường danh giá về khoa học nhân văn tọa lạc tại Oregon. Vào thời điểm này,
ông để tóc dài và đi chân không. Khác với các nhân vật công nghệ có tầm
nhìn cùng thời với ông, khi còn là sinh viên, Jobs không thật sự hứng thú với
cả kinh doanh lẫn điện tử. Thay vào đó, ông học về lịch sử phương Tây,
khiêu vũ, và tìm hiểu về sự huyền bí của phương Đông.


Jobs nghỉ học sau năm đầu tiên, nhưng vẫn nán lại trường một thời gian. Ông
ngủ trên sàn nhà và ăn đồ ăn miễn phí tại đền Hare Krishna trong vùng.
Chính khí chất không tuân thủ luật lệ đã biến ông thành người nổi tiếng
trong trường - một gã "lập dị"theo cách nói thời đó. Theo Jeffrey s. Young
ghi chép trong quyển tiểu sử được nghiên cứu rất kỹ lưỡng năm 1988, Steve
Jobs: The Journey Is the Reward (Steve Jobs: Hành Trình Chính Là Phần
Thưởng), thì Jobs cuối cùng cũng chán ngán cảnh ăn nhờ ở đậu của mình.
Đầu năm 1970, ông quay trở về nhà tại California, sống cùng với bố mẹ và
làm một công việc ca đêm tại Atari. (Ông để mắt đến công ty đó nhờ mẩu
quảng cáo trên tờ San Jose Mercury với tiêu đề "Vừa tận hưởng vừa kiếm
tiền. ") Trong giai đoạn này, Jobs phân chia thời gian của mình cho Atari và
All-One Farm, một công xã nông thôn nằm ở phía Bắc San Francisco. Có
một thời điểm Jobs rời bỏ công việc tại Atari trong nhiều tháng liền để thực
hiện chuyến hành trình tâm linh xuyên Ấn Độ, và khi quay về, ông bắt đầu
tập luyện nghiêm túc tại Trung Tâm Thiền Los Altos gần nhà.
Năm 1974, sau khi Jobs trở về từ Ấn Độ, một kỹ sư trong vùng và cũng là
một doanh nhân - Alex Kamradt - thành lập một công ty máy tính dùng công
nghệ phân chia thời gian có tên Call-in Computer. Kamradt tìm đến Steve
Wozniak để nhờ ông thiết kế một thiết bị đầu cuối để bán cho khách hàng, và
họ sẽ sử dụng thiết bị đó để truy cập vào máy chủ. Không như Jobs,
Wozniak là một thiên tài về kỹ thuật điện tử, một người bị ám ảnh với công
nghệ và đã được đào tạo qua trường lớp đàng hoàng. Nhưng mặt khác,
Wozniak lại không biết gì về kinh doanh, nên ông đã cho phép Jobs, một
người bạn lâu năm, đứng ra thỏa thuận thương vụ này. Tất cả đều đang tiến
triển tốt cho đến mùa thu năm 1975, khi Jobs rời công việc để dành thời gian
cho công xã All-One. Thật đáng tiếc là ông lại không nói cho Kamradt biết
là ông sẽ rời đi một thời gian. Khi trở về, ông đã bị thay thế.

Tôi kể câu chuyện này bởi vì bạn có thể thấy rằng những hành động này
không phải là của một người đam mê công nghệ và kinh doanh, vậy mà điều
này lại xảy ra chưa đầy một năm trước khi Jobs thành lập Apple Computer.
Hay nói cách khác, trong những tháng trước khi dẫn đến thời điểm thành lập
công ty, Steve Jobs là một thanh niên với đầy mâu thuẫn bên trong, một kẻ
đi tìm kiếm sự khai sáng tâm linh và chỉ quan tâm đến điện tử trừ khi nó hứa
hẹn mang đến một khoản tiền mặt nhanh chóng.
Cũng với lối tư duy này mà trong cùng năm ấy, Jobs vô tình đạt được thành
công đột phá. Ông để ý thấy rằng những tay "hacker phần cứng"trong vùng
rất hào hứng với sự xuất hiện của bộ công cụ mô hình máy tính có thể lắp
ráp tại nhà. (Ông không phải là người duy nhất nhận ra tiềm năng của sự
hứng khởi này. Khi nhìn thấy bộ công cụ máy tính đầu tiên trên bìa tạp chí
Popular Electronics, một sinh viên trẻ đầy tham vọng của trường Harvard đã
thành lập một công ty phát triển một phiên bản của ngôn ngữ lập trình
BASIC dành cho chiếc máy mới này và sau đó cậu quyết định nghỉ học để
kinh doanh. Cậu đặt tên cho công ty mới đó là Microsoft.)
Jobs trình bày với Wozniak ý tưởng thiết kế một trong những bộ công cụ
bảng mạch máy tính này để bán cho những người có sở thích sử dụng chúng.
Kế hoạch ban đầu là chế tạo mỗi bảng mạch với giá 25 đô và bán lại với giá
50 đô. Jobs muốn bán tổng cộng 100 cái. Sau khi trừ đi chi phí in bảng mạch
và 1.500 đô phí thiết kế bảng mạch ban đầu, họ sẽ thu được lợi nhuận là
1.000 đô. Cả Jobs và Wozniak đều không từ bỏ công việc thường ngày của
mình: Đây hoàn toàn là một cuộc đầu cơ rủi ro thấp được họ thực hiện trong
thời gian rảnh.
Tuy nhiên, kể từ thời điểm này, câu chuyện nhanh chóng trở thành huyền
thoại. Steve đi chân không đến Byte Shop, cửa hàng máy tính tiên phong của
Paul Terrell tại Mountain View, và đề nghị bán bảng mạch cho Terrell.
Terrell không muốn bán bảng mạch đơn thuần, và đề nghị mua những chiếc
máy tính đã được lắp ráp hoàn chỉnh. Ông sẽ trả 500 đô cho một chiếc máy,
và yêu cầu 50 chiếc được chuyển đến nhanh nhất có thể. Jobs đón nhận ngay
cơ hội mang về một khoản tiền lớn hơn dự tính và bắt đầu đi xin tiền vốn
khởi nghiệp. Chính sự may mắn bất ngờ này đã dẫn đến sự ra đời của Apple
Computer. Như Young nhắn mạnh: "Kế hoạch của họ rất cẩn trọng và quy
mô nhỏ. Họ không hề mơ đến việc thay đổi cả thế giới."
NHỮNG BÀI HỌC HỖN ĐỘN TỪ JOBS

Tôi chia sẻ các chi tiết trong câu chuyện của Steve Jobs bởi vì khi đề cập đến
việc tìm kiếm công việc mãn nguyện, các chi tiết là cực kỳ quan trọng. Nếu
như Steve Jobs thời trẻ nghe theo chính lời khuyên của mình và quyết định
chỉ theo đuổi công việc mà ông yêu thích, thì có lẽ ngày hôm nay ông đã trở
thành một trong những giáo viên nổi tiếng nhất của Trung Tâm Thiền Los
Altos. Nhưng ông không làm theo lời khuyên đơn giản này. Công ty Apple
Computer ra đời không nhờ vào niềm đam mê, mà là kết quả của một thành
công may mắn - một "kế hoạch nhỏ"bất ngờ tạo được bước đột phá.
Tôi không nghi ngờ việc Jobs cuối cùng đã tạo dựng được niềm đam mê
trong công việc. Nếu từng xem một trong những bài thuyết trình nổi tiếng
của ông, bạn chắc chắn sẽ nhìn thấy một con người thật sự yêu công việc
mình đang làm. Nhưng thế thì sao chứ? Tất cả những điều đó chỉ nói với
chúng ta rằng yêu thích công việc mình làm là tốt. Dù rằng lời khuyên này là
đúng, nhưng nó lại không trả lời cho câu hỏi quan trọng mà chúng ta thật sự
quan tâm: làm thế nào tìm thấy công việc mà mình sẽ yêu thích? Chẳng lẽ
chúng ta cũng nên làm như Jobs, thay vì an phận trong một con đường sự
nghiệp cứng nhắc, chúng ta hãy thử nhiều cơ hội nhỏ và chờ đợi một trong
số chúng tạo ra bước đột phá? Lĩnh vực mà chúng ta tìm hiểu có quan trọng
không? Làm thế nào chúng ta biết khi nào thì nên đi đến cùng với một dự án
và khi nào thì nên tìm kiếm điều gì đó mới hơn? Hay nói cách khác, câu
chuyện của Jobs đặt ra nhiều câu hỏi hơn là mang đến câu trả lời. Có lẽ điều
duy nhất mà nó đã làm rõ chính là ít nhất đối với Jobs thì "theo đuổi đam
mê"không thật sự là một lời khuyên hữu ích.


Chương 2: Đam Mê Là Rất Hiếm Hoi

Trong chương này, tôi sẽ cho các bạn thấy rằng càng tìm kiếm các ví dụ về
thuyết đam mê, bạn càng nhận ra sự hiếm hoi của nó.
MỘT KHÁM PHÁ VỀ ROADTRIP NATION
Hóa ra con đường phức tạp của Steve Jobs đi đến một công việc mãn nguyện
lại rất giống với những con người thú vị đang làm những công việc thú vị.
Vào năm 2001, một nhóm bạn bốn người vừa tốt nghiệp đại học đã khăn gói
thực hiện chuyến hành trình xuyên quốc gia để phỏng vấn những người "[đã
sống] đang sống một cuộc đời có ý nghĩa."Nhóm người này tìm kiếm lời
khuyên về việc tạo dựng một sự nghiệp mãn nguyện. Họ quay một bộ phim
tài liệu về chuyến hành trình của mình, và sau đó mở rộng thành chương
trình nhiều tập trên truyền hình. Sau đó, họ thành lập một tổ chức phi lợi
nhuận có tên Roadtrip Nation, với mục tiêu giúp đỡ những bạn trẻ khác có
cơ hội thực hiện chuyến hành trình giống như họ. Điều làm cho Roadtrip
Nation có giá trị chính là nó có một thư viện các đoạn phim phỏng vấn được
thực hiện trong dự án. Có lẽ không có nguồn tham khảo nào tốt hơn là
Roadtrip Nation để tìm hiểu làm thế nào mà một người có thể thật sự tìm
được một nghề nghiệp hấp dẫn.
Khi dành thời gian tìm hiểu về thư viện lưu trữ này (miễn phí trên internet),
bạn sẽ nhanh chóng nhận ra bản chất hỗn độn trong con đường của Steve
Jobs thật sự là một quy luật hơn là một ngoại lệ. Trong một buổi phỏng vấn
với Ira Gla...